|
Herdersfluitjes zijn o.a. hier te bestellen:
shadwicks-sheep-dogs.nl |
In mijn
boek De Border Collie is een apart hoofdstuk gewijd aan de basis
training bij schapen. Hierin staat alles uitvoerig beschreven inclusief
duidelijke tekeningen.
Waar moet je op letten als je met een Border Collie wil gaan schapen
drijven? In de vorm van vraag en antwoord zal ik hier enig inzicht
proberen te geven.
-
Wanneer
kan ik het beste beginnen?
* Het drijfinstinct moet zo jong mogelijk worden losgemaakt. Bij
voorkeur al op de leeftijd van 5-6 maanden. Dit losmaken mag slechts
gebeuren onder deskundige begeleiding, d.w.z. een ervaren trainer
met een ervaren hond en makke doch goed lopende schapen. Tot de tijd
dat de hond de leeftijd van 1 jaar bereikt heeft is 10 sessies
voldoende, dus ca. 1 keer per maand.
-
Wat
mag ik tot die tijd met de hond doen?
* Een puppycursus volgen en een basis gehoorzaamheidscursus.
Het is prettig als de hond een aantal eenvoudige commando's kent
zoals; hierkomen, zitten, af-liggen, blijven of wachten, enz. Verder
ervoor zorgen dat de hond na de eerste twee schapen sessies niet
zomaar weilanden invliegt waar schapen lopen. Houdt de hond aan de
lijn of tijdelijk aan de Flexilijn (uitrolbare lijn). Straffen mag
immers niet ? Leer de hond in plaats van straf een nieuw commando,
nl. 'uit'. Telkens wanneer de hond een weiland in wil (zonder uw
toestemming) trekt u de lijn terug en geeft u het commando 'uit'.
Dit hebben jonge honden heel snel onder de knie.
-
Wat
te doen als mijn hond geen interesse in schapen toont?
* Het is heel normaal dat een jonge Border Collie de eerste
twee, of zelfs vier, sessies alleen maar schapenkeutels vreet. Ze
hebben totaal geen interesse en vinden de poep of de baas veel
leuker. Soms gaan ze ineens mee met de getrainde hond zodra deze
gaat werken. Maar meestal gaat na een paar keer toch opeens dat
knopje om en ken je de hond niet weer. Het komt zelden voor dat een
jonge Border Collie nooit interesse in schapen vertoont. Als dat
toch het geval is, is er meestal iets fout gegaan bij de eerste
kennismaking. Misschien heeft een schaap direct de hond benadert en
angst ingeboezemd of is de hond steeds gestraft bij dagelijkse
wandelingen wanneer hij te veel interesse toonde naar schapen in een
weide. (steeds terugtrekken van de riem "nee, nu nog
niet")
-
Wat
gebeurt er precies wanneer 'dat knopje omgaat'?
* De hond heeft van het ene in het andere moment door dat er
schapen in de wei lopen en dat hij daar iets mee moet doen. Wat, dat
weet hij zelf ook niet, vandaar dat de gedragingen per hond heel
verschillend kunnen zijn. De ene hond gaat direct mooi cirkelen en
probeert de schapen bij elkaar te houden, de andere vliegt er midden
tussen en jaagt alles uit elkaar. Het maakt weinig uit wat de hond
laat zien, hij mag alles behalve de schapen bijten. Een zwaar
stemcommando moet hem er op wijzen dat bijten niet toegestaan is.
-
Verandert
mijn hond na zo'n losmaak sessie?
* Jazeker, hij denkt nu dat hij dit kunstje bij alle schapen
die hij tegenkomt mag uitvoeren. Dat is niet erg, het is een jong
dier tenslotte, u moet er alleen voor oppassen dat de hond niet
losloopt in schapenrijke gebieden. Als de hond uiteindelijk getraind
is zal hij goed naar u luisteren en niet zomaar zonder toestemming
iets gaan drijven.
-
Wij
hebben een boerderij, de hond kan de hele dag naar de schapen
kijken, we hebben dus geen losmaak-sessie nodig?
* Helaas, de meeste Border Collies die niet willen werken
wonen op een boerderij! Dat komt omdat de pup van jongsaf aan
opgroeit met de boerderij dieren (lammeren/kalveren) en deze gaat
zien als een soort speelkameraadje. Ook komt het veelvuldig voor dat
de pup zichzelf al een taak heeft toebedeeld op de boerderij,
namelijk het drijven van de katten of de kippen. Moeten zij dan voor
het echte werk ingezet worden dan doen ze het niet meer. Het is
beter voor de veehouder dat de jonge, opgroeiende Border Collie niet
de hele dag kan rondzwerven op het erf. Houdt de hond binnen of in
een buitenkennel als er geen goede aandacht aan gegeven kan worden.
-
Hoe
gaan we verder?
* Als de jonge hond veel interesse vertoont bij de sessies is
het moeilijk te wachten. Toch is dit heel belangrijk. De hond is met
7 maanden nog een pup en met 9-10 maanden zit hij in de puberteit of
zit een teefje tegen haar eerste loopsheid aan. Allemaal zaken waar
je rekening mee moet houden, ook al doet het hondje het nog zo leuk.
Het enigste wat je met een goed hondje kunt doen tot aan de echte
training is twaalf-uren. De twaalf-uurs positie (zie foto boven)
houdt in dat de hond altijd recht tegenover de handler (herder,
begeleider, baas) staat en de schapen tussen hen in houdt. Als de
handler naar rechts draait, draait de hond mee naar rechts. Hoe je
ook draait, de schapen blijven in het midden met de handler op 12
uur en de hond op 6 uur. Dit twaalf-uren is iets dat de hond vanzelf
doet, het hoeft hem niet aangleerd te worden. Sommige honden hebben
in het begin wat moeite met het feit dat ze niet alleen op de
schapen moeten letten maar ook op de handler.
De 12 uurs positie (tek. Paul Vreman)
-
Wat
kan er fout gaan?
* Eigenlijk niet veel. U moet zorgen dat u altijd lest bij een
ervaren trainer met een goed getrainde hond die de capriolen van uw
jonge hond in goede banen leidt. Sommige trainers gebruiken voor
jonge honden een zogenaamd Flexi-net. Dit net staat om de schapen
zodat de hond er niet bij kan. Deze methode kan er toe leiden dat de
hond minder interesse in schapen heeft en/of nooit zal krijgen. Een
goede trainer behoeft deze netten nooit te gebruiken omdat hij weet
wat hij doet en vertrouwt op zijn eigen hond. Het is belangrijk
makke schapen te gebruiken, nooit geen rammen of ooien met lammeren,
zij kunnen een jonge hond door een onverwachte stoot voor zijn leven
verpesten. Als de trainer gebruik maakt van een zweep, stok of ander
grof geweld is het de vraag of u wel een goed adres hebt. Het is
beslist niet nodig een jonge hond zo zwaar aan te pakken. Ook het
schoppen van de hond of de schapen behoort niet tot de dagelijkse
praktijk. Indien u hiervan getuige bent dient u dit onmiddellijk te
melden aan de organiserende partij of aan de Border Collie Club
Nederland indien deze persoon daar als lid staat ingeschreven. Uw
hond kan door dergelijke voorvallen het plezier in het werken met
vee totaal verliezen.
-
Wanneer
mag ik commando's geven?
* Nog lang niet, eerst moet de hond leren zijn eigen inzicht
te ontwikkelen. En dat kan alleen maar als er geen commando's
gebruld worden. Door veelvuldig te 12-uren (door het weiland lopen
en bochten maken) en steeds van positie te veranderen leren we de
hond na te denken. Als er een schaap wegschiet zal de hond
automatisch het dier weer terug brengen zonder dat hem daartoe een
commando is gegeven. Middels de 12-uurs positie kan er al heel veel
praktijkwerk verricht worden zonder een enkel commando. Je begint
pas met het toevoegen van commando's als het 12-uren lekker gaat en
zowel baas, hond en schapen ontspannen bezig zijn. Ongeveer als de
hond 1,5 tot 2 jaar oud is.
-
Hoe
geef ik commando's?
* Het geven van de commando's is eigenlijk het makkelijkst van
de gehele training. Als de hond bij het 12-uren rechtsom gaat kunt u
als commando 'naar rechts' geven. Dit herhaalt steeds een paar keer.
Wanneer u de hond linksom laat cirkelen zegt u telkens 'kom links'.
Let op; het is NAAR rechts en KOM links, dat is voor de hond
duidelijker omdat hij anders steeds eerst het woordje 'naar' zou
horen. Let er wel op dat deze beide richtingen niet achter elkaar
geoefend worden, de hond raakt erdoor in verwarring. Om de dag een
andere richting oefenen is beter. Af en toe laat u de hond achter de
schapen af-liggen om hem vervolgens weer op te laten lopen. Dit moet
rustig gebeuren en u kunt als commando 'rustig' of 'steady'
gebruiken. Dit commando mag echter alleen gegeven worden als de hond
ook echt rustig loopt. Oefen dit eerst aan de lijn.
-
Wanneer
kan de hond de schapen halen?
* Het ophalen van de schapen moet geschieden in een mooie
ruime boog. De schapen mogen immers niet schrikken van de aankomende
hond. Men noemt dit een 'Outrun' en deze dient stap voor stap
aangeleerd te worden. De hond moet in ieder geval een tijdje af
kunnen blijven liggen zodat de handler naar de schapen kan
lopen. De afstand tussen de handler en de schapen is nu kleiner dan
de afstand tussen de hond en de schapen. De hond ligt op ca. 5 meter
afstand in de af positie. Op uw teken mag de hond rondom de schapen
komen (of linksom, of rechtsom) en op het moment dat de hond in een
rechte lijn dreigt te komen loopt u op hem af waardoor hij weer naar
buiten zal gaan. De afstand wordt heel geleidelijk aan vergroot,
eerst 10-15 meter en later nog verder. Zo lang de hond in blijft
snijden of nog te recht op de schapen afgaat moet de handler
halverwege blijven staan zodat hij de hond naar buiten kan sturen.
Afhankelijk van het type hond (qua werkstijl) en de trainingsduur (1
x per week of vaker per week) is de hond in staat dit vrij snel te
leren. Het commando voor zo'n outrun is simpelweg naar rechts of kom
links. Sommige handlers gebruiken voor een grote outrun een
uitgerekte 'naaaaaaaar' of een Engelse term 'get out'.
-
Hoe
kan ik de hond leren op fluitsignalen te reageren?
* Pas als de hond alle gesproken commando's begrijpt en ze
negen van de tien keer goed uitvoert kunt u deze commando's omzetten
in fluitsignalen. Meestal gebruikt men het zogenaamde
herdersfluitje. Dit is een driehoekig plat fluitje, van metaal of
van plastic waar heel veel verschillende tonen uit kunnen komen.
'Kunnen' wel te verstaan want het is niet makkelijk een dergelijk
fluitje te bespelen. Het duurt vrij lang voor men er een geluidje
uitkrijgt en nog langer voor men verschillende tonen op het gewenste
moment kan produceren. Doch oefening baart kunst maar oefen nooit in
het bijzijn van de hond, deze raakt daar behoorlijk van in
verwarring. Als u de fluit beheerst geeft u eerst een fluitsignaal
aan de hond voor bijvoorbeeld het afliggen en direct daarna het
woordcommando. Na verloop van tijd merkt u dat de hond al op de
fluit reageert voordat u het woordcommando hebt uitgesproken. Leer
niet te veel fluitsignalen tegelijk aan, anders haalt de hond alles
door elkaar.
Herders fluitjes
Uiteindelijk
is het beter dat u regelmatig met uw hond naar een
trainingsmogelijkheid gaat waar u onder deskundige begeleiding les
krijgt. Dergelijke adressen zijn te vinden in het clubblad van de
Border Collie Club Nederland.
|
